أيوب صبري باشا (پاشا) (مترجم: عبد الرسول منشى)
399
مرآة الحرمين (سفرنامه مكه) (فارسى) ( چاپ مركز پژوهشى ميراث مكتوب ، 1382 ش )
او احتجار و حل را مانع است و لازم است كه اين بنا را با گچ ساخت ، لهذا چهار صد ( 400 ) دينار داده و از صنعاى يمن به قدر كافى گچ حاضر نمود و براى اينكه در اثناى عمليّات به طواف مردم مانع نشود بر حسب اخطار و يادآورى عبد اللّه بن عباس به اطراف بيت اللّه پردهاى از تخته كشيده و اين پرده را نيز يك ستاره پوشانيد . پس از آنكه ابنيهء مقدسه را تا اساس قديم ابراهيم خراب كرده و حجر الاسود را نيز در جوف صندوقى گذاشته و در دار النّدوه محفوظ نمود شروع به ساختن ديوارها نمود . به موجب احكام حديث شريف كه در فوق ذكر شد حركت كرده حجر اسماعيل را به اندرون بيت اللّه داخل ساخته و به قواعد قريشيه اعتبار نفرمود . يعنى بنايى را كه حضرت ابراهيم ساخته بود پيدا كرده بر روى آن اساس نهاد و در جهت غربى به عرض سه ذراع درى نيز گشود ارتفاع ديوارها را به بيست و هشت ( 28 ) ذراع و ثخن او را نيز به دو ( 2 ) ذراع ابلاغ نمود . كعبهاى كه حضرت ابراهيم ساخته بود نه ( 9 ) ذرع و ابنيهء قريشيه هجده ( 18 ) ذرع ارتفاع داشت حتى خود ابن زبير گفته است مانند اينكه قريشيان به بناى ابراهيم نه ( 9 ) ذرع علاوه كردند من هم به ارتفاع بناى آنها نه ( 9 ) ذرع تزييد نمودم و ارتفاع ديوارهاى كعبة اللّه را به بيست و هفت ( 27 ) ذرع رسانيدم . ابن زبير به احجارى كه از ابنيهء مقدسه زياد آمده بود از اطراف مطاف شريف ده ( 10 ) ذرع جا را نيز تفريش نموده و كعبهء معظمه را يك كسوهء زيبا تعليق فرمود . پس از آن از خارج و داخل ديوارها را به عود و عنبر و مشك اذفر تطبيب و تبخير كرد و مواقع حنان و منان را كه در داخل بيت اللّه بودند به الواح طلا گرفته و باب معلّا القاب كعبة اللّه را نيز از طلاى خالص يك مفتاح ساخت . حفرهء بنايى كه در جهت حجر اسماعيل بود تا اساس عديم الاندراس حضرت ابراهيم حفر و تعميق شده ؛ و چون در اين محل بعض سنگهاى مجلّا ديده شد براى درآوردن آنها نيز يك كلنگ زدند و ازين ضربه اركان اربعهء كعبة اللّه به حركت و تزلزل درآمد ، اهالى مكه به يك اضطراب و تلاش فوق العاده دچار شده و كسانى كه با ابن زبير در تجديد بنيان بيت اللّه موافق و هم رأى بودند از اعطاى رأى خود نادم و پشيمان